2016 جىلعى 29 قاراشا استانا, ۇكىمەت ءۇيى
اتىراۋ وبلىسى اتىراۋ قالاسىنىڭ باس جوسپارى (نەگىزگى ەرەجەلەردى قوسا العاندا) تۋرالى
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس قىزمەتى تۋرالى» 2001 جىلعى 16 شىلدەدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 19-بابىنا سايكەس جانە اتىراۋ وبلىسىنىڭ اتىراۋ قالاسىن كەشەندى دامىتۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكiمەتi قاۋلى ەتەدi:
1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان اتىراۋ وبلىستىق جانە اتىراۋ قالالىق ءماسليحاتتارى ماقۇلداعان اتىراۋ وبلىسى اتىراۋ قالاسىنىڭ باس جوسپارىنىڭ جوباسى (نەگىزگى ەرەجەلەردى قوسا العاندا) بەكىتىلسىن.
2. «اتىراۋ قالاسىنىڭ باس جوسپارى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2002 جىلعى 6 تامىزداعى № 880 قاۋلىسىنىڭ كۇشى جويىلدى دەپ تانىلسىن.
3. وسى قاۋلى العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترi ب. ساعىنتاەۆ
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2016 جىلعى 29 قاراشاداعى №749 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن
جوبا
اتىراۋ وبلىسى اتىراۋ قالاسىنىڭ باس جوسپارى
(نەگىزگى ەرەجەلەردى قوسا العاندا)
1. جالپى ەرەجەلەر
اتىراۋ وبلىسى اتىراۋ قالاسىنىڭ باس جوسپارى (بۇدان ءارى – باس جوسپار) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس قىزمەتى تۋرالى», «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تۋرالى» زاڭدارىنىڭ, جەر كودەكسى, ەكولوگيالىق كودەكس پەن قالا قۇرىلىسىن جوسپارلاۋ سالاسىنا قاتىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باسقا دا زاڭنامالىق اكتىلەرى مەن نورماتيۆتىك قۇجاتتارىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس ازىرلەندى.
باس جوسپاردى ازىرلەۋگە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2011 جىلعى 21 شىلدەدەگى № 118 جارلىعىمەن بەكىتىلگەن ەلدى اۋماقتىق-كەڭىستىكتە دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى بولجامدى سحەماسىنىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى وڭىرلىك دامۋ ءمينيسترىنىڭ 2013 جىلعى 31 جەلتوقسانداعى № 403 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىن ۇيىمداستىرۋدىڭ باس سحەماسىنىڭ, اتىراۋ وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ جانە اتىراۋ قالاسىنىڭ دامۋىنا قاتىستى باسقا دا مەملەكەتتىك جانە وڭىرلىك باعدارلامالاردىڭ ماتەريالدارى نەگىز بولدى.
باس جوسپاردا مىناداي جوبالىق كەزەڭدەر قابىلدانعان:
قۇرىلىستىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى - 2020 جىلعا دەيىن;
باس جوسپاردىڭ ەسەپتىك مەرزىمى - 2030 جىلعا دەيىن;
بولجامدىق (تۇجىرىمدامالىق) كەزەڭ - جىلعا دەيىن.
2. باس جوسپاردىڭ ماقساتى
باس جوسپار اتىراۋ قالاسىنىڭ اۋماقتىق دامۋىنىڭ, ساۋلەت-جوسپارلاۋ قۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋدىڭ, اۋماقتى فۋنكتسيونالدىق-قالا قۇرىلىسى ايماقتارىنا ءبولۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆالارىن, جالپى قالالىق ماقساتتاعى وبەكتىلەرگە قىزمەت كورسەتۋ مەن ورنالاستىرۋ جۇيەسىن ۇيىمداستىرۋ, كوشە-جول جەلىلەرى مەن كولىكتىك قىزمەت كورسەتۋدى, ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ بويىنشا قاعيداتتىق شەشىمدەردى, اۋماقتى ينجەنەرلىك قورعاۋ جانە دايىنداۋ بويىنشا ۇسىنىستاردى, ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋ جونىندەگى قالا قۇرىلىسى ءىس-شارالارىن ايقىندايدى.
باس جوسپار:
1) قالانى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامىتۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى جانە پەرسپەكتيۆالىق باعدارلامالارىن;
2) قالا اۋماعىن ەگجەي-تەگجەيلى جوسپارلاۋ جانە قۇرىلىس سالۋ جوبالارىن;
3) قوعامدىق, ىسكەرلىك, مادەني جانە ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارىن دامىتۋ جوسپارلارىن;
4) تۇرعىن ءۇي, وندىرىستىك جانە كوممۋنالدىق-قويما اۋماقتارىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جانە دامىتۋ باعدارلامالارىن;
5) تاريحي قۇرىلىستى, تاريحي جانە مادەني مۇرا وبەكتىلەرىن ساقتاۋ, ۇقىپتى پايدالانۋ جانە ساباقتاس دامىتۋ جوسپارلارىن;
6) رەكرەاتسيالىق ايماقتار اۋماعىن دامىتۋ باعدارلامالارىن;
7) قالالىق ورتانى كەشەندى اباتتاندىرۋ جانە ەستەتيكالىق ۇيىمداستىرۋ جوسپارلارىن ازىرلەۋگە نەگىز بولىپ تابىلادى
3. الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى
ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ونەركاسىپتى دامىتۋ قازاقستان مەن اتىراۋ وبلىسىنىڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا سايكەس سەرپىندى جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان ەكسپورتتىق يننوۆاتسيالىق-تەحنولوگيالىق الەۋەتتىڭ ارتۋىمەن بايلانىستى.
ءىرى كاسىپورىندارمەن قاتار نەگىزگى مۇناي-حيميا ونىمدەرىن قوسىمشا وڭدەۋ سالاسىنداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەس كاسىپورىندارىنىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانۋدا.
بەكىرە تۇقىمداس بالىقتار سانىنىڭ ازايۋ ءۇردىسى جاعدايىندا كاسىپشىلىكتىڭ بالاماسى رەتىندە تاۋارلى بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ كوزدەلۋدە. جايىق-كاسپي باسسەينىندەگى تاۋارلى بالىق شارۋاشىلىعىنا بىرتىندەپ قايتا باعدارلانۋ بالىق سالاسىنىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
وڭىردە حالىق سانىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى تاماق ونىمدەرىنە قاجەتتىلىكتى قاناعاتتاندىرۋعا باعىتتالعان وسىمدىك شارۋاشىلىعى مەن مال شارۋاشىلىعى بويىنشا اگروونەركاسىپتىك كەشەندى سەرپىندى دامىتۋ كوزدەلۋدە.
حالىقتى مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىمەن ازىق-ت ۇلىكتىك قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بولاشاقتا بورداقىلاۋ شارۋاشىلىعى بازاسىندا ونەركاسىپتىك مال شارۋاشىلىعى جۇيەلەرىن پايدالانۋ داميدى.
اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جىلىجاي-كوشەتحانالىق ماماندانۋ بولاشاقتا ودان ءارى داميدى. كوكونىستەر مەن جەمىس-جيدەك داقىلدارىن ءوسىرۋ بويىنشا جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ قالا حالقىن جىل بويى ەكولوگيالىق تازا بالعىن كوكونىستەرمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
جوبادا الداعى جىلدارى جاڭا وبەكتىلەر سالۋ ەسەبىنەن الەۋمەتتىك سالانى دامىتۋ ۇسىنىلادى, قولدانىستاعىلارىن مۇمكىندىگىنشە جوندەۋ, رەكونسترۋكتسيالاۋ جانە جاڭعىرتۋ كوزدەلىپ وتىر.
باس جوسپاردا وبلىسقا مادەني-تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى رەتىندە دامىتۋدى ەسكەرە وتىرىپ, قالانىڭ الەۋمەتتىك سالاسىن نورماتيۆتىك كورسەتكىشتەرگە دەيىن جەتكىزۋ ۇسىنىلادى.
پەرسپەكتيۆادا اتىراۋ قالاسى اتىراۋ وبلىسىنىڭ ءىرى اكىمشىلىك, ەكونوميكالىق جانە مادەني ورتالىعى, قازاقستاننىڭ باتىس ءوڭىرىنىڭ ينجەنەرلىك-كولىكتىك لوگيستيكالىق تورابى جانە وڭىرارالىق ورتالىعى رەتىندە قارالادى.
1. دەموگرافيا جانە حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى
قازىرگى كەزدە اتىراۋ قالاسىندا 221,3 مىڭ ادام تۇرادى.
دەموگرافيالىق تاسىلمەن ايقىندالعان پەرسپەكتيۆاداعى حالىق سانى ەسەپتى مەرزىمدە 350,0 مىڭ ادامدى قۇرايدى. باس جوسپاردىڭ اۋماقتى جوسپارلى ۇيىمداستىرۋ جانە ەكونوميكانى دامىتۋ بويىنشا جوبالىق ۇسىنىستارىن, قالالىق ورتانى جاقسارتۋ جونىندەگى شارالار كەشەنىن ىسكە اسىرۋ پروتسەسى قالا حالقىنىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋ دەڭگەيىن وسىرۋگە ىقپال ەتەتىن بولادى.
2. ازاماتتىق-تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى
ەسەپتى مەرزىمدە تۇرعىن ءۇي قورىمەن ورتاشا قامتاماسىز ەتۋدىڭ جالپى الاڭى ادام باسىنا 30 شارشى مەتر كولەمىندە قابىلدانعان.
باس جوسپاردا تۇرعىن ۇيلەردى مىناداي قۇرىلىس ايماعىنا ءبولۋ قابىلدانعان:
1) ءۇي-جايلىق ۋچاسكەلەرى بار – 2294,85 مىڭ شارشى مەتر – 57,8 %;
2) از قاباتتى (2-3 قاباتتى) – 258,15 مىڭ شارشى مەتر – 6,5 %;
3) ورتا جانە كوپ قاباتتى (4-6 قاباتتى جانە ودان جوعارى) – 1417,62 مىڭ شارشى مەتر – 35,7 %.
تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى يپوتەكالىق, مۋنيتسيپالدىق, كرەديتتىك, ەليتالىق تۇرعىن ۇيلەردى قوسا العاندا, حالىقتىڭ بارلىق توپتارىن قامتاماسىز ەتۋگە باعدارلانعان. جوبالىق كەزەڭدە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋ ءۇشىن قاجەتتى اۋماق 3477,8 گەكتاردى قۇرايدى, ونىڭ ىشىندە ءبىرىنشى كەزەككە – 1407,9 گەكتار, ونىڭ 1210,8 گەكتارىن ءۇي-جاي قۇرىلىسى قۇرايدى. جاڭا جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن قالانىڭ وڭ جاعالاۋى (254,7 گەكتار) جانە سول جاعالاۋى (956,1 گەكتار) بولىگىندەگى بوس اۋماقتارعا ورنالاستىرۋ كوزدەلەدى.
نەگىزگى تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يندۋستريا جانە ساۋدا مينيسترلىگى قۇرىلىس جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ىستەرى كوميتەتىنىڭ 2009 جىلعى 13 قاڭتارداعى № 31 بۇيرىعىمەن بەكىتىلىپ, 2009 جىلعى 1 ماۋسىمنان باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلگەن قر قنجە 3.01-01-2008* «قالا قۇرىلىسى. قالالىق جانە اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى جوسپارلاۋ جانە قۇرىلىسىن سالۋ» تالاپتارىنا سايكەس ورىندالعان قوعامدىق ماقساتتاعى نىساندارعا قاجەتتىلىك ەسەپتەۋلەرى كەلتىرىلگەن. قالادا ەسەپتى مەرزىمدە سىيىمدىلىعى 19820 ورىن جاڭا بالاباقشالار جانە 35400 وقۋشىعا ارنالعان جالپى ءبىلىم بەرەتىن جاڭا مەكتەپتەر, اۋىسىمىنا 8087 كەلۋشىگە ارنالعان ەمحانالار, 1201 توسەكتىك اۋرۋحانا كەشەندەرى جانە باسقا دا الەۋمەتتىك ءمانى بار وبەكتىلەر سالۋ كوزدەلىپ وتىر.
جوبادا ەسەپتى مەرزىمگە دەيىن قوعامدىق ماقساتتاعى وبەكتىلەر جەلىسىنىڭ جۇمىسىن ودان ءارى جەتىلدىرە جانە قىزمەتىنىڭ جاڭا نىساندارىن ەنگىزە وتىرىپ, ولاردى ساقتاۋ جانە دامىتۋ كوزدەلگەن.
باس جوسپاردا جوبالاۋدىڭ الداعى كەزەڭدەرىندە ەسكەرتكىش ۋچاسكەلەرىنىڭ شەكارالارىن جانە قالانىڭ تاريحي قۇرىلىسىن رەتتەۋ ايماعىن بەلگىلەي وتىرىپ, جوبالىق مەرزىمدە قالاداعى بارلىق تاريح, مادەنيەت جانە ساۋلەت ەسكەرتكىشتەرىن ساقتاۋ, وڭالتۋ كوزدەلگەن.
3. ەكونوميكالىق قىزمەت
قالا ەكونوميكاسى دامۋ ساتىسىندا جانە ونىڭ جاقىن بولاشاقتا يندۋستريالىق-سەرۆيستىك, يننوۆاتسيالىق, كولىكتىك-لوگيستيكالىق, عىلىمي, قارجىلىق, مادەني جانە تۋريستىك ورتالىق بولۋ الەۋەتى زور.
ەكونوميكالىق كەشەننىڭ دامۋىنداعى پەرسپەكتيۆالىق سالالىق باعدارلانۋ بار رەسۋرستاردان تۋىندايدى جانە مىناداي:
1) ءوندىرۋ سالاسىن دامىتۋ (مۇناي جانە گاز ءوندىرۋ) جانە شيكىزات باعىتىنان دايىن ءونىم وندىرۋگە اۋىسۋ;
2) ەكسپورتقا باعدارلانعان ءونىم شىعاراتىن وڭدەۋ سالاسىن دامىتۋ;
3) اگرارلىق-ونەركاسىپ سەكتورى مەن بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ;
4) كولىكتىك-لوگيستيكالىق كەشەندەردى ۇيىمداستىرۋ;
5) ونەركاسىپتىڭ يننوۆاتسيالىق جانە عىلىمدى قاجەت ەتەتىن سالالارى;
6) تۋريزم يندۋسترياسى;
7) ەكولوگيالىق تازا قۇرىلىس ماتەريالدارىن وندىرەتىن قۇرىلىس سالاسىن دامىتۋ;
8) تىرشىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىن جانە الەۋمەتتىك سالانى دامىتۋ;
9) مەملەكەت پەن بيزنەستىڭ ىنتىماقتاستىعىن كۇشەيتۋ نەگىزىندە كاسىپكەرلىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ;
10) اتىراۋ وبلىسىنىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق جانە ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىن دامىتۋ;
11) قارجى جانە ساۋدا ورتالىعىن دامىتۋ باعىتتارىمەن ايقىندالادى.
ونەركاسىپتىك الەۋەتتى دامىتۋداعى اناعۇرلىم باسىم باعىتتارعا:
1) «ۇلتتىق يندۋستريالىق مۇناي-حيميا تەحنوپاركى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىن ۇيىمداستىرۋ;
2) ءسۇت, ەت ونىمدەرى, سىرا, شىرىندار, سۋ ءوندىرۋ بويىنشا تاماق ونەركاسىبى كاسىپورىندارىنىڭ قۋاتىن كەڭەيتۋ, سونداي-اق قالانىڭ ازىق-ت ۇلىك كەشەنىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن – جىلىجاي كەشەندەرىن, سەرۆيستىك-دايىنداۋ پۋنكتتەرىن قالىپتاستىرۋ;
3) ماشينا جاساۋ كاسىپورىندارىن تەحنولوگيالىق قايتا جابدىقتاۋ;
4) فارماتسەۆتيكا ونەركاسىبىندەگى ايتارلىقتاي دامۋ;
5) جالپى سالالىق باعىت بويىنشا وندىرىستىك سەكتور بولىپ ۇيىمداستىرىلعان ونەركاسىپتىك كاسىپورىندار كەشەنى بار يندۋستريالىق ايماقتار قۇرۋدى ۇيىمداستىرۋ جاتادى.
4. قالا قۇرىلىسىن دامىتۋ
1. اۋماقتى ساۋلەتتىك-جوسپارلاۋدى ۇيىمداستىرۋ
باس جوسپاردى ازىرلەۋ كەزەڭىندە اتىراۋ قالاسىنىڭ اۋماعى 16566,0 گەكتاردى قۇرادى. باس جوسپاردا ەسەپتى مەرزىمنىڭ سوڭىنا قاراي قالانىڭ اۋماعى 45871,0 گەكتار بولىپ ايقىندالدى, قالانىڭ قۇرامىنا اتىراۋ قالالىق اكىمشىلىگىنىڭ 16 قالا ماڭى اۋىلى جانە ماحامبەت اۋدانىنىڭ 2 اۋىلى كىرەدى. ماحامبەت اۋدانىنان قوسىلعان جەر اۋدانى 7145,0 گەكتاردى قۇرايدى.
اۋماقتىڭ پەرسپەكتيۆاداعى ساۋلەت-جوسپارلاۋىن ۇيىمداستىرۋ قالىپتاسقان قالانى فۋنكتسيونالدىق ايماقتارعا ءبولۋدى, قازىرگى كۇردەلى تۇرعىن ءۇي جانە قوعامدىق قۇرىلىس قورىن, كوشە-جول جەلىسىن, وزەن بويىنداعى كوگالداندىرىلعان كەڭىستىكتى, تابيعي-كليماتتىق جاعداي مەن جوسپارلاۋداعى شەكتەۋلەر ەسكەرىلە وتىرىپ ايقىندالدى.
جايىق وزەنى قالانى ەكى بولىككە: وڭ جاعالاۋعا جانە سول جاعالاۋعا بولەدى.
اتىراۋ قالاسىنىڭ جايىق وزەنىنىڭ ەكى جاعالاۋىندا ورنالاسۋى قالانىڭ جوسپارلانۋ قۇرىلىمىن الدىن الا ايقىندادى.
وزەن كەڭىستىكتەگى ورتالىقتى ۇيىمداستىرۋدا نەگىزگى ءرول اتقارادى جانە جالپى قالالىق ورتالىقتىڭ بارلىق جۇيەسى شىعاتىن قالانىڭ نەگىزگى كومپوزيتسيالىق وزەگى بولىپ تابىلادى.
پەرسپەكتيۆادا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ نەگىزگى الاڭى تەمىر جولدىڭ سولتۇستىگىنە قاراي ورنالاسادى, وندا جاڭا تۇرعىن اۋداندار مەن كەشەندەردى ۇيىمداستىرۋ بولجانىپ وتىر.
بويىندا ورتا قاباتتى تۇرعىن ۇيلەر مەن قىزمەت كورسەتۋ وبەكتىلەرىن سالۋ كوزدەلىپ وتىرعان مولداعۇلوۆا كوشەسىن سولتۇستىككە قاراي جالعاستىرۋ - وڭ جاعالاۋ اۋدانىنداعى نەگىزگى جوسپارلاۋ وزەگى بولادى.
سول جاعالاۋدا سالىنا باستاعان از قاباتتى قۇرىلىستى اياقتاپ, جايىق وزەنى مەن اتىراۋ-يندەربور ماگيسترالى اراسىنداعى بوس اۋماقتاردى يگەرۋ, سونداي-اق ماگيسترالدان شىعىسقا قاراي بوس اۋماقتاردى پايدالانۋ ۇسىنىلادى.
جاڭا اۋماقتاردا نەگىزىنەن ءۇي-جايلىق قۇرىلىس جۇرگىزىلەتىن بولادى, ال كوپقاباتتى جانە ورتاقاباتتى قۇرىلىستاردى جاڭا جالپىقالالىق كىشى ورتالىقتار اينالاسىندا, جاعالاۋ ماڭىنداعى ايماقتار بويىمەن جانە نەگىزگى جالپىقالالىق ماگيسترالدار بويىمەن سالۋ بولجانىپ وتىر.
جوبادا قالانىڭ قازىرگى بولىگى – شارتتى تۇردە قالانىڭ ەسكى بولىگى نەگىزىنەن ساقتالىپ, كەشەندى رەكونسترۋكتسيالاۋ ەسەبىنەن قالانىڭ قازىرگى بولىگىنىڭ ساۋلەت كەيپىن ودان ءارى جاقسارتۋ جانە اباتتاندىرۋ جالعاستىرىلادى, قۇندىلىعى جوق تۇرعىن ءۇي قورىن بۇزۋ جانە اكىمشىلىك-باسقارۋ, مادەني-ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىن, قوناق ءۇي كەشەندەرىن, قارجى-ىسكەرلىك وفيستەردى, سونداي-اق كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر سالۋدى كوزدەۋ بولجانىپ وتىر.
ساۋلەت-جوسپارلاۋ شەشىمى بويىنشا قالا ونەركاسىپتىك جانە تۇرعىن اۋماقتارعا ايقىن بولىنگەن. تۇرعىن اۋماقتار جايىق وزەنىنىڭ بويىمەن دامي تۇسۋدە, ال ونەركاسىپتىك اۋماقتار قازىرگى الاڭداردا, سول سياقتى قالاعا كىرەتىن ماگيسترالدار بويىمەن باتىس پەن شىعىس باعىتتاردا دامۋدا. باس جوسپاردا پەرسپەكتيۆادا ونەركاسىپتىك اۋدانداردى ساقتاپ قالۋ, ولاردى رەتكە كەلتىرۋ جانە جەلدىڭ باعىتىنا سايكەس ودان ءارى دامىتۋ, سونداي-اق اتىراۋ قالاسىنىڭ سولتۇستىك-شىعىسىنا قاراي قاراتابان رازەزى اۋدانىندا حيميا سالاسىنىڭ جاڭا كاسىپورىندارىنان قۇرالاتىن ونەركاسىپتىك اۋدان ۇيىمداستىرۋ كوزدەلەدى.
باس جوسپاردا رەزەرۆتىك تۇرعىن اۋماقتاردى جايىق وزەنىنىڭ قوس جاعالاۋىمەن سولتۇستىككە قاراي, ال ونەركاسىپتىك-قويمالىق كاسىپورىندارعا ارنالعان رەزەرۆتىك اۋماقتاردى قالاعا كىرەتىن ماگيسترالدار بويىنا باتىس جانە شىعىس باعىتتاردا ورنالاستىرۋ ۇسىنىلادى.
جوبادا قالا شەتىندەگى جانە جايىلما اۋماقتارداعى ءوسىپ تۇرعان جاسىل جەلەكتەردى بارىنشا ساقتاي وتىرىپ, رەكرەاتسيالىق ماقساتتاعى وبەكتىلەردى دامىتۋ, ءتۇرلى ماقساتتاعى جاسىل جەلەكتەر جۇيەسىن (ساياباقتاردى, گۇلزارلاردى, جەلەكجولداردى, ارنايى جانە سانيتاريالىق-قورعاۋ ايماقتارىن) قالىپتاستىرۋ كوزدەلەدى.
تۇتاس العاندا باستاپقى جىلى قۇرىلىس سالىنعان جانە سالىنباعان اۋماقتىڭ اراقاتىناسى تيىسىنشە 79,7% جانە 20,3% قۇرادى, ال ەسەپتى مەرزىمگە قاراي 57,9% جانە 42,1% قۇرايدى.
اۋماقتى پايدالانۋ بويىنشا اراقاتىناستى وزگەرتۋ قالا ماڭى اۋىلدىق وكرۋگتەرى مەن ماحامبەت اۋدانىنىڭ جەرلەرىن يەلىكتەن شىعارۋ جانە قوسۋ ەسەبىنەن جوسپارلانىپ وتىر.
جالپىقالالىق جانە اۋداندىق ماگيسترالدار جۇيەسى قالىپتاسقان كوشە-جول جەلىسىن بارىنشا پايدالانۋ, جوسپارلى جانە تۇرعىن اۋداندار, ونەركاسىپتىك ايماقتار مەن سىرتقى جولدار اراسىنداعى ۇتىمدى كولىك قاتىناسىن قۇرا وتىرىپ قابىلدانعان.
2. قالا قۇرىلىسى ايماقتارىنا ءبولۋ
قالا اۋماقتارىن قالا قۇرىلىسى ايماقتارىنا ءبولۋ مىنالارعا:
1) قولايلى جانە قاۋىپسىز ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىن قۇرۋعا;
2) ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋعا;
3) اۋماقتاردى قاۋىپتى تابيعي جانە تەحنوگەندىك پروتسەستەر اسەرىنەن قورعاۋعا;
4) قالانىڭ اۋماقتىق مۇمكىندىكتەرىنىڭ تاريحي جانە تابيعي ەرەكشەلىكتەرى نەگىزىندە قالانىڭ كەڭىستىك تۇجىرىمداماسىن قالىپتاستىرۋعا;
5) جاسىل ەكپەلەر مەن قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار جۇيەسى – «قالانىڭ تابيعي قاڭقاسىن» قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.
جوسپارلاۋداعى شەكتەۋلەر مەن اۋماقتاردى ۋاقتىلى پايدالانۋدى ەسكەرە وتىرىپ, ءاربىر جوسپارلاناتىن اۋماقتىق بىرلىكتىڭ فۋنكتسيونالدىق ماقساتى جانە پايدالانۋ قارقىندىلىعى ايقىندالدى.
قالا اۋماعى مىناداي فۋنكتسيونالدىق ايماقتارعا بولىنگەن:
1) تۇرعىن ءۇي ايماعى;
2) قوعامدىق (قوعامدىق-ىسكەرلىك) ايماق;
3) رەكرەاتسيالىق ايماق;
4) ينجەنەرلىك جانە كولىكتىك ينفراقۇرىلىم ايماقتارى;
5) ونەركاسىپتىك (وندىرىستىك) ايماقتار;
6) ارنايى ماقساتتاعى ايماقتار;
7) سانيتاريالىق-قورعاۋ ايماقتارى;
8) رەزەرۆتىك اۋماقتار (قالا قۇرىلىسى رەسۋرستارى).
ءاربىر قالا قۇرىلىسى ايماعى ءۇشىن ولاردى پايدالانۋ جانە قولدانۋعا شەكتەۋ قويۋ بويىنشا رەگلامەنتتەر ايقىندالعان.
5. كولىكتىك ينفراقۇرىلىم
سىرتقى بايلانىستار تەمىرجول, اۆتوموبيل, اۋە, سۋ كولىكتەرىمەن, سونداي-اق قۇبىرجول ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەدى.
اتىراۋ قالاسى مەن قالا ماڭى ايماعىنىڭ شەكارالارىنداعى تەمىرجول كولىگى ماگيسترالدى تەمىرجول جەلىلەرى مەن «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامى ستانتسيالارىنان, سونداي-اق جالعاستىرۋشى جانە كىرمە جولداردان تۇرادى.
اۋە كولىگى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇكىل اتىراۋ وبلىسىندا ءبىر اۋەجاي – «اتىراۋ قالاسىنىڭ حالىقارالىق اۋەجايى» اكتسيونەرلىك قوعامى جۇمىس ىستەيدى. جاساندى ۇشۋ-قونۋ جولاعى ۇلكەن جانە وتە ۇلكەن جۇك كوتەرەتىن ۇشاقتاردى قابىلداۋعا ارنالعان. قازىرگى كەزدە اۋەجايدىڭ جۇك جانە جولاۋشىلار تەرمينالدارى قۇرىلىسىنىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى ازىرلەنۋدە.
سۋ كولىگى. «اتىراۋوزەنپورتى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ ساعالىق پورتى مەن وعان كەلىپ تىرەلەتىن تەمىرجول پەرسپەكتيۆادا ساقتالادى.
قۇبىرجول كولىگى. قولدانىستاعى قۇبىرجول كولىگى جوبا شەكارالارىندا ماگيسترالدى جەراستى مۇناي قۇبىرلارى مەن مۇناي ايداۋ ستانتسيالارىنان, سونداي-اق گاز قۇبىرلارى مەن كومپرەسسورلىق ستانتسيالاردان تۇرادى.
اۆتوموبيل كولىگى. اتىراۋ قالاسىنا ورتاق جەلىدەگى حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق جانە اۋداندىق ماڭىزى بار بىرقاتار اۆتوموبيل جولدارى كەلىپ شەكتەسەدى.
اتىراۋ قالاسىنان ترانزيتتىك كولىك اعىندارىن شىعارۋ ءۇشىن قالانى اينالىپ وتەتىن, ۇزىندىعى 70,0 كم اينالما جول جوبالانعان. سولتۇستىك جارتىلاي اينالما جولدىڭ ۇزىندىعى – 26,0 كم, وندا ەكى دەڭگەيلى 4 جول ايىرىعى بار, ولاردى سالۋ ەسەپتى مەرزىمگە جوسپارلانعان.
كوشە-جول جەلىسى. قالانىڭ بارلىق كوشە-جول جەلىسى سىنىپتاۋ بويىنشا جالپى قالالىق جانە اۋداندىق قوزعالىستاعى ماگيسترالدى جولدارعا, ماگيسترالدى كوشەلەرگە, جەرگىلىكتى ماڭىزى بار كوشەلەر مەن جولدارعا بولىنگەن.
جوبادا كولدەنەڭ بەيىننىڭ 12 ءتيپى ازىرلەنگەن. باس جوسپار كەزەڭىنە كوشە-جول جەلىسىنىڭ ءوسۋى باستاپقى جىلعا قاراعاندا 377 كم قۇرايدى.
كوپىر وتكەلدەرى. جاڭا جوبالاناتىن قۇرىلىستا 6 اۆتوجول جانە 2 جاياۋ جۇرگىنشىلەر كوپىرىن سالۋ كوزدەلىپ وتىر.
كولىك ايرىقتارى. باس جوسپاردا ەكى دەڭگەيلى 15 جول ايرىعى كوزدەلگەن: اۆتوجول – 12, تەمىرجول وتكەلى -3.
جولاۋشىلار كولىگى. ءبىرىنشى كەزەك كەزەڭىندە اۆتوبۋس جولاۋشىلار كولىگى جەلىسىنىڭ ۇزىندىعى – 200 (بارى 91) كم, ەسەپتى مەرزىمدە 377 كم قۇرايدى.
قالا كوشەلەرى مەن قىزىل سىزىقتارداعى جولدىڭ ءجۇرۋ بولىكتەرىنىڭ ەنىن پىسىقتاۋ ءۇشىن وسى جۇمىستا جۇك جانە جولاۋشىلار اعىنىنىڭ كارتوگرامماسى ازىرلەندى.
جەكە اۆتوموبيلدەردى تۇراقتاردا, گاراجداردا, پاركينگتەردە ساقتاۋدى ۇيىمداستىرۋ كوزدەلگەن.
6. اۋماقتى ينجەنەرلىك دايىنداۋ جانە ينجەنەرلىك قورعاۋ
1. اۋماقتى ينجەنەرلىك دايىنداۋ
اۋماقتى ينجەنەرلىك دايىنداۋ مىناداي ءىس-شارالاردى:
1) اۋماقتى تىگىنەن جوسپارلاۋدى;
2) جەرۇستى اعىستارىن ۇيىمداستىرۋدى;
3) اۋماقتى جەراستى سۋلارىنىڭ جايىلۋىنان قورعاۋدى;
4) جاسىل ەكپەلەردى سۋارۋدى ۇيىمداستىرۋدى;
5) قالا اۋماعىن كاسپي تەڭىزىنىڭ اعىندى تولقىنىنىڭ باسىپ قالۋىنان قورعاۋدى;
6) اتىراۋ قالاسىنداعى قازىرگى بار تاسقىنعا قارسى دامبالاردى جوندەۋدى جانە كۇشەيتۋدى;
7) اتىراۋ قالاسىنداعى سۋ تاسۋ قاۋپى بار جايىق وزەنىنىڭ ءتۇبىن تەرەڭدەتۋدى جانە ارناسىن كەڭەيتۋدى, سونداي-اق جاعالارىن بەكىتۋدى قامتيدى.
باس جوسپاردا جەرۇستى سۋلارىن بۇرۋدى تەحنيكالىق ماقساتتاردا ودان ءارى قولدانۋ ءۇشىن, تازارتىلعاننان كەيىن نوسەرلىك كارىز ارقىلى سورعى ستانتسياسى جانىنداعى جيناقتاۋىش ورلارعا جابىق جولمەن ايداۋمەن جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلگەن.
نوسەرلىك كارىزدى جوبالاۋ كەزىندە قالانىڭ بۇكىل اۋماعىنا ايدايتىن سورعى ستانتسيالارى بار بىرىڭعاي ماگيسترالدى كارىز ورناتۋ كوزدەلگەن.
بارلىق جەرلەردە نوسەرلىك جۇيە قالانىڭ پەرسپەكتيۆاداعى درەناجدىق جۇيەسىمەن بىرگە جوبالاندى. درەناجدىق جۇيە مەن نوسەرلىك كارىزدى ءبىر ترانشەيادا ءارتۇرلى تەرەڭدىكتە ورنالاستىرۋ ۇسىنىلادى.
قاۋىرت كەزەڭدەردە (نوسەر جاڭبىرلار, قاردىڭ قارقىندى ەرۋى) قار جانە جاڭبىر سۋلارىن درەناجدىق سۋلاردىڭ قىسىمدى كارىزى ارقىلى قالانىڭ سىرتىنا اۆاريالىق اعىزىپ جىبەرۋدى قاراستىرۋ قاجەت.
ستاتسيونارلىق سورعى ستانتسيالارىن سالۋ ءتيىمسىز بولاتىن اتىراۋ قالاسىنىڭ سولتۇستىگى مەن وڭتۇستىگىندەگى كىشىگىرىم پەرسپەكتيۆالىق قۇرىلىس الاڭدارىندا ءمودۋلدى تازارتۋ قوندىرعىلارىن ورناتۋ كوزدەلىپ وتىر.
جەراستى سۋلارىنىڭ باسۋىنان قورعاۋ ءۇشىن قالادا قاتتى مينەرالدانعان جەراستى سۋلارىن ونىمدىلىگى از جەرلەردەن تاڭدالعان قالا شەكاراسىنان شامامەن 15–20 شاقىرىمدا ورنالاسقان ارنايى بۋلاندىرعىش جيناقتاۋىشقا بۇرىپ جىبەرۋمەن درەناج جۇيەسىنىڭ بىرىڭعاي كەشەنىن قۇرۋ ۇسىنىلدى.
اتىراۋ قالاسىندا قازىرگى بار تاسقىنعا قارسى دامبالاردى جوندەۋ جانە كۇشەيتۋ بويىنشا, سونداي-اق جايىق وزەنىنىڭ تاسۋ قاۋپى بار ارنالارىن تەرەڭدەتۋ جانە كەڭەيتۋ بويىنشا ءىس-شارالار ەسكەرىلدى.
جوبانى ازىرلەۋ كەزىندە قۋما تولقىن باسۋىنان قورعاۋ ءۇشىن تابيعي دامبا رەتىندە قولدانىلۋى ءتيىس اينالما اۆتوجول سالۋ كوزدەلەدى.
2. ءورت قاۋىپسىزدىگى
قازىرگى ۋاقىتتا قالا اۋماعىندا 19 ءورت ءسوندىرۋ ءاۆتوموبيلى بار 4 ءورت ءسوندىرۋ دەپوسى ورنالاسقان.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يندۋستريا جانە ساۋدا مينيسترلىگى قۇرىلىس جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ىستەرى كوميتەتىنىڭ 2005 جىلعى 22 ماۋسىمداعى № 177 بۇيرىعىمەن بەكىتىلىپ, 2006 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلگەن قر قن 2.02-30-2005 «ورتكە قارسى قىزمەت ورگاندارى وبەكتىلەرىن جوبالاۋ نورمالارىنا» سايكەس, پەرسپەكتيۆادا حالقىنىڭ سانى 350,0 مىڭ ادامدى جانە اۋماعى 45871,0 گەكتاردى قۇرايتىن اتىراۋ قالاسى ءۇشىن جالپى سانى 132 ءورت ءسوندىرۋ ءاۆتوموبيلى بار بارلىعى 18 ءورت ءسوندىرۋ دەپوسى قاجەت. ەسەپتى مەرزىمنىڭ سوڭىنا قاراي قازىرگى 4 ءورت ءسوندىرۋ دەپوسىنان باسقا, 14 جاڭا ءورت ءسوندىرۋ دەپوسىن سالۋ بولجانىپ وتىر. جوبادا قىزمەت كورسەتۋ راديۋسى 3,0 كم بولاتىن ءورت ءسوندىرۋ دەپولارىن ماگيسترالدى كوشەلەر مەن جالپىقالالىق ماڭىزى بار جولدارعا شىعا الاتىن جەر ۋچاسكەلەرىندە سالۋ ۇسىنىلعان, بۇل رەتتە توتەنشە جاعدايلار كەزەڭىندە ءورت ءسوندىرۋ ءۇشىن قاجەتتى اۆتوكولىكتەر رەزەرۆى كوزدەلگەن. ارنايى ءورت ءسوندىرۋ اۆتوموبيلدەرىنىڭ سانى: اۆتوباسپالداقتار مەن اۆتوكوتەرگىشتەر – 6, گاز-تۇتىننەن قورعاۋ قىزمەتى اۆتوموبيلدەرى − 3, بايلانىس جانە جارىقتاندىرۋ اۆتوكولىكتەرى – 2.
وزەننىڭ بولۋى ادامداردىڭ سۋدا بولۋى كەزىندە ادام ولىمىمەن بايلانىستى توتەنشە جاعدايلاردىڭ تۋىنداۋىنا اكەلەتىن قوسىمشا قاۋىپ تۋعىزادى. ادامدار كەلەتىن ۇيىمداستىرىلماعان جاعاجايلاردىڭ بولۋى, ولاردى سۋدا قۇتقارۋ قىزمەتىنىڭ بولماۋى دەمالۋشىلار ءولىمى قاۋپىن ۇلعايتادى. وسىعان وراي باس جوسپاردا جايىق وزەنى جاعالاۋىنداعى دەمالىس ايماقتارىندا 1-رازريادتى قۇتقارۋ ستانتسيالارىن سالۋ كوزدەلىپ وتىر. قىسقى ۋاقىتتا مۇز استىنان بالىق اۋلاۋمەن شۇعىلداناتىن ادامداردى قۇتقارۋ ءۇشىن سەڭ ءجۇرۋ الدىندا جانە سول كەزدە جايىق وزەنىن باقىلاۋعا ارنالعان اۋا قابى بار بىرنەشە كەمەنى ساتىپ الۋ قاجەت.
7. ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم
1. سۋمەن جابدىقتاۋ
قالانىڭ تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق سەكتورى مەن ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارىن سۋمەن جابدىقتاۋ جايىق وزەنىنەن جەرۇستى سۋ تارتۋمەن جۇزەگە اسىرىلادى.
سۋمەن جابدىقتاۋدىڭ جوبالاناتىن سحەماسىندا سۋ تارتۋ قۇرىلىسىن كەڭەيتە, رەكونسترۋكتسيالاي جانە جاڭعىرتا وتىرىپ, سۋمەن جابدىقتاۋ كوزى رەتىندە جايىق وزەنىن پايدالانۋ ساقتالادى.
2. سۋ بۇرۋ
قالىپتاسقان سۋ بۇرۋ جۇيەسى ساقتالادى. كوپ قاباتتى قۇرىلىس ورتالىقتاندىرىلعان كارىز جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.
قالانىڭ وڭ جاعالاۋ جانە سول جاعالاۋ بولىكتەرىن كارىزدەندىرۋ جەكە-جەكە جۇيەلەرمەن جۇرگىزىلەدى.
باس جوسپاردا قالانى جايىق وزەنىنىڭ ەكى جاعالاۋىنان قۋاتى ءتيىستى دەڭگەيدەگى جانە وزىق تازارتۋ تەحنولوگيالارى بار تازارتۋ قۇرىلىستارىمەن قامتاماسىز ەتۋ ۇسىنىلادى. جاڭا تازارتۋ قۇرىلىسىنىڭ جانىنان تابيعي اەراتسياسى بار بيوتوعاندار ورنالاستىرۋدى كوزدەۋ ۇسىنىلادى, ولار تازالانعان سارقىندى سۋلاردىڭ ساپاسىن سۋ تۇتىنۋشىلاردىڭ پايدا بولۋىنا قاراي ونەركاسىپتىك سۋمەن جابدىقتاۋ ءۇشىن پايدالانۋ مۇمكىندىگىنە دەيىن جەتكىزەدى.
قازىرگى بار بۋلاندىرعىش توعانداردى («تۋحلايا بالكا») قۇرعاتۋ, زارارسىزداندىرۋ جانە ودان كەيىن قۇنارلىلىعىن قالپىنا كەلتىرۋدى جۇرگىزۋ ۇسىنىلادى.
باس جوسپاردا قولدانىستاعى كارىز-سورعى ستانتسيالارىن (بۇدان ءارى – كسس) رەكونسترۋكتسيالاۋ (سورعىش جابدىقتاردى اۋىستىرۋ, قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى), سونداي-اق جاڭا كسس سالۋ كوزدەلەدى.
ونەركاسىپتىك كاسىپورىندار ءۇشىن تازالانعان سارقىندى سۋلاردى قايتا قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن اينالمالى سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسىن قاراستىرۋ قاجەت.
كارىزدەندىرىلمەگەن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىستارىنىڭ سارقىندىلارى ورلار مەن اجىقۇدىقتاردا جينالىپ, كەيىننەن ارنايى ماشينالارمەن جاقىن جەردەگى كارىز جۇيەسىنە جەتكىزىلەدى.
3. قالا اۋماعىن سانيتاريالىق تازارتۋ
ەسەپتى كەزەڭنىڭ سوڭىنا قاراي قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتىڭ (بۇدان ءارى – قتق) بولجامدى كولەمى 244,0 مىڭ توننانى قۇرايدى. قولدانىستاعى قتق پوليگونىن جاڭا اۋماققا كوشىرۋ ۇسىنىلادى. جاڭا پوليگوننىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن 2013 جىلى اتىراۋ قالاسىنان سولتۇستىك-باتىس باعىتتا 15 كم قاشىقتىقتا ورنالاسقان اۋدانى 50 گەكتار جەر ۋچاسكەسى ءبولىندى.
جاڭا پوليگوندا قتق-نى وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ ۇسىنىلادى.
سونداي-اق باس جوسپاردا: قالدىقتاردى كادەگە جاراتۋ كەشەنىنىڭ اۋماعىندا قايتالاما شيكىزاتتى سۇرىپتاۋ جانە دايىنداۋ تسەحىن سالۋ; قالدىقتاردى تەرميالىق كادەگە جاراتۋ الاڭىن سالۋ (مازۋتتالعان توپىراق پەن قۇرامىندا مۇناي بار قاتتى جانعىش قالدىقتاردى قابىلداۋ جانە وڭدەۋگە ارنالعان); جوعارى ساپالى كومپوست پەن قاراشىرىكتى الۋ ءۇشىن تاماق جانە وسىمدىك قالدىقتارىن, جەكە گيگيەنا قۇرالدارىن قايتا وڭدەۋ تەحنولوگياسىن پايدالانۋ ۇسىنىلادى.
4. ەلەكترمەن جابدىقتاۋ
قالانىڭ نەگىزگى ەلەكتر ءوندىرۋ كوزدەرى – بەلگىلەنگەن ەلەكتر قۋاتى 314 مۆت قۇرايتىن «اتىراۋ جىلۋەلەكترورتالىعى» اكتسيونەرلىك قوعامى جانە بەلگىلەنگەن قۋاتى 30 مۆت اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى بولىپ تابىلادى.
اتىراۋ قالاسىنىڭ ەلەكترمەن جابدىقتاۋ جاعدايى 2013 جىلعا مىناداي كورسەتكىشتەرمەن سيپاتتالدى:
1) ەلەكتر تۇتىنۋ – 762,757 ملن. كۆت.ساع;
2) ەلەكتر جۇكتەمەسى بارىنشا كوپ (جەكە مەنشىك) – 167 مۆت;
3) ەلەكتر ستانتسيالارىنىڭ بەلگىلەنگەن جانە قولدانىستاعى قۋاتى – 332 جانە 326 مۆت;
3) ەلەكتر ستانتسيالارىنداعى ەلەكتر ءوندىرۋ – 801 ملن. كۆت.ساع.
اتىراۋ قالاسى بويىنشا ەلەكتر جۇكتەمەلەرىنىڭ جيىنتىعى مەن جىلدىق ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋ جوبالىق كەزەڭدەر بويىنشا:
1) ءبىرىنشى كەزەككە: ەلەكتر جۇكتەمەلەرى – 308,98 مۆت, ەلەكتر ەنەرگياسىن جىلدىق تۇتىنۋ – 836,61407 ملن. كۆت.ساع.;
2) ەسەپتى مەرزىمگە: ەلەكتر جۇكتەمەلەرى – 432,8 مۆت, ەلەكتر ەنەرگياسىن جىلدىق تۇتىنۋ – 1072,49080 ملن. كۆت.ساع.
قالانىڭ اۋماقتىق دامۋى جەلىمەن سولتۇستىككە قاراي جۇرەدى. سوندىقتان بۇل اۋدانداردىڭ ارتىپ كەلە جاتقان جۇكتەمەلەرىن جابۋ ءۇشىن تۇتىنۋشىلاردى سەنىمدى تۇردە ەلەكترمەن جابدىقتايتىن «كىشكەنە كوپىر» سحەماسى بار ەكى جاڭا كىشى ستانتسيا ء(ارى قاراي – كس) سالۋ ۇسىنىلادى. قورشاعان ورتانى جانە حالىقتى شۋدان جانە ەلەكتر-ماگنيتتىك اسەرلەردەن قورعاۋ ماقساتىندا جوبالاناتىن كىشى ستانتسيالاردى جابىق تۇردە سالۋ ۇسىنىلادى. ءبىرىنشى كەزەكتە, «نوۆايا» 110 كۆ كس (تالقايران اۋىلى) ءبىر كىشى ستانتسيانى, ال ەكىنشى «نوۆايا-1» 110 كۆ كس (المالى اۋىلىنىڭ وڭتۇستىگىنە قاراي) ەسەپتى مەرزىمدە سالۋ ۇسىنىلادى.
ونەركاسىپتىك كاسىپورىندار جۇكتەمەلەرىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى وڭتۇستىك-شىعىس ونەركاسىپتىك اۋدانىنداعى ەلەكتر جەلىلەرىن كۇشەيتۋ ءۇشىن 3 – ورتالىق تاراتۋ ستانتسياسىنىڭ جاڭا كىشى ستانتسياسىن سالۋ ۇسىنىلادى.
تۇتىنۋشىلاردى سەنىمدى تۇردە ەلەكتر ەنەرگياسىمەن جابدىقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ جەلىلەرىن باسقارۋ جۇيەلەرىن ەنگىزە وتىرىپ, قالانىڭ ەلەكترمەن جابدىقتاۋ جۇيەسىن ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن فيزيكالىق جانە مورالدى تۇرعىدا ەسكىرگەن جابدىقتاردى بولشەكتەپ, جاڭا قۇرال-جابدىقتاردى (ميكروپروتسەسسورلى قورعانىشتارى بار ەلەكترلىك-گازدى جانە ۆاكۋمدى اجىراتقىشتار جانە تاعى باسقالارى) پايدالانا وتىرىپ, قولدانىستاعى كس-تاردى رەكونسترۋكتسيالاۋ قاجەت.
ءبىرىنشى كەزەكتە مىنالاردى جۇرگىزۋ ۇسىنىلادى:
1) قۋاتىن تۇتىنۋ دەڭگەيىنە دەيىن ۇلعايتا وتىرىپ, توزىعى جەتكەن 10/0,4 كۆ كابەلدى ترانسفورماتورلىق كىشى ستانتسيالاردى اۋىستىرۋ جانە كابەلدىك ەلەكتر بەرۋ جەلىلەرىن (بۇدان ءارى – كەج) سالۋ;
2) كەج جەلىلەرىن زاماناۋي ولشەۋ اسپاپتارىنا اۋىستىرا وتىرىپ, رەكونسترۋكتسيالاۋ;
3) قازىرگى قولدانىستاعى 6/0,4 كۆ ترانسفورماتورلىق كىشى ستانتسيالاردىڭ قۋاتى جەتكىلىكسىز بولعان كەزدە, ولاردى كۇشەيتۋ جانە 6/0,4 كۆ جاڭا ترانسفورماتورلىق كىشى ستانتسيالار ورناتۋ.
اتىراۋ قالاسىندا كەرنەۋى 35 كۆ جەلىلەردى ودان ءارى سالۋ قۇپتالمايدى. قالىپتى جۇمىس جاساۋ ءۇشىن قولدانىستاعى كەرنەۋى 35 كۆ جەلىلەردى رەكونسترۋكتسيالاۋ جانە كس پەن 35 كۆ كەج بولشەكتەي وتىرىپ, تۇتىنۋشىلاردى 110 كۆ قۋاتتاندىرۋ ورتالىعىنا بىرتىندەپ اۋىستىرۋ كوزدەلگەن.
5. جىلۋمەن جابدىقتاۋ
«اتىراۋ جىلۋەلەكترورتالىعى» اكتسيونەرلىك قوعامى. ستانتسيانىڭ بەلگىلەنگەن ەلەكتر قۋاتى – 314 مۆت, جىلۋ قۋاتى – 695 گكال/ساع. اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس ەسەپتى جىلى جىلۋدى جىبەرۋ بارلىعى 591420 گكال, ونىڭ ىشىندە, كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق سەكتورعا – 388920 گكال, ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارعا – 202500 گكال قۇرادى.
باتىس اۋداندىق (فين) قازاندىعى. قازاندىقتىڭ جىلۋ قۋاتى – 100 گكال/ساع.
«اتىراۋ سۋ ارناسى» كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك كاسىپورنىنىڭ قازاندىعى. قازاندىقتىڭ جالپى جىلۋ قۋاتى – 7,7 گكال/ساع.
قالانىڭ ۇساق قازاندىقتارىنىڭ جىلۋ قۋاتىنىڭ جيىنتىعى 100 گكال/ساع قۇرادى.
ءوسىپ كەلە جاتقان جۇكتەمەلەردى جابۋ ءۇشىن ستانتسيانىڭ تەحنولوگيالىق جاي-كۇيىن قازىرگى زامانعى الەمدىك ستاندارتتار دەڭگەيىنە دەيىن جەتكىزە وتىرىپ, «اتىراۋ جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ ەسكىرگەن جابدىقتارىن تەحنيكالىق تۇرعىدان قايتا جاراقتاندىرۋ, جاڭعىرتۋ جانە اۋىستىرۋ قاجەت.
وڭ جاعالاۋداعى قازىرگى بار باتىس اۋداندىق قازاندىعىن ەسەپتى مەرزىمدە قوسىمشا سۋ جىلىتۋ قازاندارىن قويۋ ارقىلى كەڭەيتىپ, ونى رەزەرۆتەگى قۋات رەتىندە, سونداي-اق قاۋىرت رەجيمدە پايدالانا وتىرىپ, جىلۋ قۋاتىن 300 گكال/ساعاتقا دەيىن جەتكىزۋ ۇسىنىلادى.
بۇدان باسقا ماگيسترالدى مۇناي قۇبىرلارىنىڭ ارتىندا ورنالاسقان كوپ قاباتتى قۇرىلىستاردى جىلۋمەن جانە ىستىق سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جاڭا ەكى كوممۋنالدىق قازاندىق سالۋ ۇسىنىلادى.
قالانىڭ ەسەپتىك جىلۋ جۇكتەمەلەرىنىڭ جيىنتىعى: ءبىرىنشى كەزەككە – 2224 گكال/ساع; ەسەپتى مەرزىمدە – 2735 گكال/ساع.
جىلۋ جەلىلەرىنىڭ جالپى ۇزىندىعى ەكى ءجۇز شاقىرىمنان اسادى.
ماگيسترالدى جىلۋ جەلىلەرىنىڭ جاعدايى پايدالانۋ مەرزىمىنىڭ ۇزاقتىعىنا بايلانىستى ءبىرشاما توزعاندىعىمەن سيپاتتالادى.
قازىرگى كەزدە جىلۋ جەلىلەرىن, جابدىقتاردى رەكونسترۋكتسيالاۋعا جانە جاڭعىرتۋعا, جىلۋدى وقشاۋلاندىرۋ جانە تاعى دا باسقا جۇمىستاردى جۇرگىزۋگە باعىتتالعان «اتىراۋ جىلۋ جۇيەسى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ ينۆەستيتسيالىق باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلۋدا.
6. گازبەن جابدىقتاۋ
قالا مەن ىرگەلەس ەلدى مەكەندەردى جوبالىق كەزەڭدە قالادان سولتۇستىككە قاراي 18-20 شاقىرىم قاشىقتىقتا وتەتىن «ماقات – سولتۇستىك كاۆكاز» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنان گازبەن جابدىقتاۋ ساقتالادى.
جوعارى, ورتاشا جانە تومەن قىسىمدى گاز قۇبىرلارى ارقىلى قالادا قالىپتاسقان گاز تاراتۋ جۇيەسى ساقتالادى.
ەسەپتى جىلعا قالا بويىنشا گازدىڭ جىلدىق شىعىستارى – 2259,81 ميلليون تەكشە مەتردى قۇرايدى.
قالا شەكارالارىنىڭ كەڭەيۋىنە جانە تۇرعىن قۇرىلىستاردىڭ بوس اۋماقتارعا شىعۋىنا بايلانىستى قولدانىستاعى «گازپرومماش-50» گاز تاراتۋ ستانتسياسى (ودان ءارى – گتس) قالا شەگىندە قالدى. نورماتيۆتىك قۇجاتتامالاردىڭ تالاپتارىنا سايكەس «گازپرومماش-50» گتس-ىن جاڭا اۋماققا اۋىستىرۋ ۇسىنىلادى.
7. راديوحابار تاراتۋ جانە تەلەۆيزيا
باس جوسپاردا حالىقتى توتەنشە جاعدايلار كەزىندە حاباردار ەتۋ جۇيەسىن قامتيتىن ەفيرلىك راديوحابار تاراتۋدى دامىتۋ قاجەتتىلىگى اتاپ كورسەتىلەدى.
8. شارۋاشىلىق قىزمەتتىڭ قورشاعان ورتاعا اسەرىن الدىن الا باعالاۋ
اتىراۋ قالاسىنىڭ نەگىزگى اتموسفەرالىق اۋا لاستاعىشتارى اتموسفەراعا ايتارلىقتاي شىعارىندى جاسايتىن قالانىڭ ءىرى كاسىپورىندارى بولىپ تابىلادى. وسى كاسىپورىندار كوزدەرىنەن اتموسفەرالىق اۋاعا جالپى مولشەرى جىلىنا 40 مىڭ توننادان استام زاتتار شىعارىلادى.
قاراستىرىلىپ وتىرعان كاسىپورىنداردىڭ جالپى شىعارىندىلارىنىڭ نەگىزگى ۇلەسى «قازترانسويل» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ اتىراۋ مۇناي قۇبىرى باسقارماسىنا (29,09%) جانە «اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنە (27,70%) تيەسىلى. پايىزدىق كورسەتكىشى بويىنشا بۇلاردان كەيىن «تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوكولىك جولدارى قالالىق ءبولىمى» مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ «ارناۋلىاۆتوبازا» كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك كاسىپورنى (18,04%), «اتىراۋ جىلۋەلەكترورتالىعى» اكتسيونەرلىك قوعامى (13,18%) جانە «اتىراۋ» مۇناي ايداۋ ستانتسياسى (5,5%) ورنالاسقان. قالعان كاسىپورىنداردىڭ جالپى شىعارىندىلارى (ت/جىل) 2-دەن كەم جانە ءتىپتى 1% قۇرايدى.
اتموسفەرالىق اۋاداعى جەردەگى شوعىرلاندىرۋدىڭ ەسەپتىك تالداۋى ولاردىڭ جول بەرىلەتىن 1 شەكتى شوعىرلاندىرۋدان (جوبادا قاراستىرىلعان قالعان كاسىپورىنداردىڭ ۇلەسى) اسپايتىنىن انىقتادى.
اتموسفەرانىڭ لاستانۋ يندەكسى بويىنشا اتىراۋ قالاسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى قالالارىنىڭ ىشىندە ونىنشى ورىندا تۇر.
اتىراۋ قالاسىنىڭ قورشاعان تابيعي ورتاسىنىڭ ساپاسىن ساقتاۋ جانە جاقسارتۋ ماقساتىندا وسى جوبادا تەحنوگەندى اسەردى ازايتۋ شارالارى ۇسىنىلادى.
ولاردىڭ قاتارىنا مىناداي ءىس-شارالار جاتادى:
1) قۇرىلىس جۇرگىزۋ ءۇشىن جاقسى جەلدەتىلەتىن, جەر قاباتى لاستانۋىنىڭ ينۆەرسيا جانە كۋمۋلياتسيا قۇبىلىستارىنان تىس اۋماقتاردى تاڭداۋ;
2) تۇرعىن ۇيلەرگە دەيىن نورماتيۆتىك سانيتاريالىق-قورعاۋ ايماقتارىن ساقتامايتىن ونەركاسىپتىك كاسىپورىنداردى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىستارىنان تىسقارى شىعارۋ;
3) قالاداعى ميكروكليماتتىق جاعدايدى جاقسارتۋعا ىقپال ەتەتىن جاسىل ەكپەلەردىڭ سانيتاريالىق-قورعاۋ, سۋدان قورعاۋ جانە جەلدەن قورعاۋ جولاقتارى بار جالپى قولدانىستاعى بىرىڭعاي, ءوزارا بايلانىستى جاسىل ەكپەلەر جۇيەسىن ۇيىمداستىرۋ;
4) 500 مەتردەن 1000 مەترگە دەيىنگى اۋقىمدى سانيتاريالىق-قورعاۋ ايماقتارىن قۇرۋدى تالاپ ەتەتىن حيميا سالاسىنداعى جاڭا ونەركاسىپتەردەن تۇراتىن ونەركاسىپتىك اۋدانداردى ۇيىمداستىرۋ;
5) باس جوسپار بويىنشا ونەركاسىپ الاڭدارىندا ورنالاسقان تۇرعىن الاپتارىن, ولاردىڭ ورنىنا سانيتاريالىق-قورعاۋ ايماقتاردى ۇيىمداستىرا وتىرىپ, بىرتىندەپ شىعارۋ.
سۋ رەسۋرستارىن ۇتىمدى پايدالانۋ جانە لاستانۋ مەن تاۋسىلۋدان قورعاۋ ءارى سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق قولايلىلىعى ماقساتىندا باس جوسپاردا سۋ قورعاۋ ءىس-شارالارى كەشەنى كوزدەلگەن, ولاردىڭ ىشىندە مىنالار نەگىزگى بولىپ تابىلادى:
1) جايىق وزەنىنەن بەلگىلەنگەن رەسمي سۋ قورعاۋ ايماقتارى مەن جولاقتارىن جانە ولاردى قولدانۋ رەگلامەنتتەرىن ساقتاۋ;
2) قولدانىستاعى شارۋاشىلىق-اۋىز سۋمەن جابدىقتاۋدىڭ ورتالىقتاندىرىلعان جۇيەسىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جانە جاڭعىرتىلعان جۇيە سالۋ;
3) بارلىق ءسۇزۋ ستانتسيالارىندا اۋىز سۋدى ناتري گيپوحلوريدىمەن زارارسىزداندىرۋ;
4) قالانىڭ قازىرگى جانە جاڭادان جوبالانىپ جاتقان اۋداندارىندا قولدانىستاعى كارىز جەلىلەرىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جانە جاڭالارىن سالۋ;
5) بيولوگيالىق تازارتىلعان سارقىندى سۋلاردى قولدانىستاعى بۋلاندىرعىش جيناقتاۋىشقا جىبەرە وتىرىپ, ونەركاسىپتىك سۋمەن جابدىقتاۋعا سۋ جەتكىزۋ ءۇشىن قوسىمشا تەرەڭ تازارتۋ قۇرىلىستارىن سالۋمەن, بيولوگيالىق تازارتۋ قۇرىلىستارىن سالىپ, قالانىڭ وڭ جاعالاۋ بولىگىندەگى ورتالىقتاندىرىلعان كارىز جۇيەسىن كەڭەيتۋ جانە رەكونسترۋكتسيالاۋ;
6) قالانىڭ سول جاعالاۋ بولىگىندە ورنالاسقان تولىق جاساندى بيولوگيالىق تازارتاتىن جاڭا ء(ىشىنارا سالىنعان) جاڭعىرتىلعان كارىزدىك تازارتۋ قۇرىلىستارىن سالۋ;
7) تابيعي اەراتسياسى بار كارىزدىك-تازارتۋ ستانتسياسى (بۇدان ءارى – كتس) جانىنان بيوتوعاندار قۇرۋ, بۇل تازارتىلعان سارقىندى سۋلاردىڭ ساپاسىن سۋ تۇتىنۋشىلارىنىڭ پايدا بولۋىنا قاراي ونەركاسىپتىك سۋمەن جابدىقتاۋعا پايدالانۋ مۇمكىندىگىنە دەيىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى;
8) تازارتىلعان جانە جەتە تازارتىلعان سارقىندى سۋلاردى ونەركاسىپتىك سۋمەن جابدىقتاۋعا, جاسىل ەكپەلەردى سۋارۋعا جانە جول جابىندارىنا سۋ شاشۋعا پايدالانۋ;
9) قالانىڭ تۇرعىن اۋماقتارىندا ورنالاسقان ونەركاسىپتىك ايماقتار, قۇرىلىس الاڭدارى, قويما شارۋاشىلىقتارى, اۆتوشارۋاشىلىقتار اۋماقتارىنان, سونداي-اق اسا لاستانعان ۋچاسكەلەردەن (بەنزين قۇيۋ ستانتسيالارىنان, اۆتوتۇراقتاردان, اۆتوبۋس ستانتسيالارىنان, ساۋدا ورتالىقتارىنان) شىققان لاستانعان سارقىندى سۋلاردى جاۋىندىق سۋ بۇرۋ جۇيەسىنە نەمەسە ورتالىقتاندىرىلعان سۋ بۇرۋ جۇيەسىنە جىبەرۋدەن بۇرىن الدىن الا تازارتۋ;
10) مودۋلدىك تازارتۋ قوندىرعىلارىن ورناتا وتىرىپ نوسەرلىك كارىز سالۋ;
11) «تۋحلايا بالكا» بۋلاندىرۋ القاپتارىندا توپىراق قۇنارلىلىعىن قالپىنا كەلتىرۋ ءىس-شارالارىن جۇرگىزۋ;
12) قالدىقتاردى جيناۋ, تاسىمالداۋ جانە كادەگە جاراتۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ;
13) قتق پوليگونى بازاسىندا قتق وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ.
اتىراۋ قالاسىنىڭ باس جوسپارىندا كوزدەلگەن ءىس-شارالار كەشەنى قولايلى ءارى جايلى تىنىس-تىرشىلىك ەتۋ ورتاسىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.
9. اتىراۋ وبلىسىنىڭ اتىراۋ قالاسى باس جوسپارىنىڭ نەگىزگى
تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرى
ر/س № كورسەتكىشتەر ولشەم بىرلىگى قازىرگى جاعدايى ءبىرىنشى كەزەڭ ەسەپتى مەرزىم
1 2 3 4 5 6
1 اۋماق
1.1 قالا, كەنت شەكاراسى شەكتەرىندەگى ەلدى مەكەننىڭ جانە اۋىلدىق ەلدى مەكەن شەكاراسى جەرلەرىنىڭ اۋدانى, بارلىعى گا 16566,0 45871,0 45871,0
ونىڭ ىشىندە:
1.1.1 تۇرعىن ءۇي جانە قوعامدىق قۇرىلىستار, ونىڭ ىشىندە: گا 1987,00 3394,90 5464,80
1.1.1.1 ءۇي (پاتەر) جانىنداعى جەر تەلىمى بار ءۇي-جايلىق جانە بلوكتالعان قۇرىلىستار
گا 1601,00 2811,80 4504,80
1.1.1.2 از قاباتتى
كوپ پاتەرلى
تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىستارى
گا 91,00 137,30 205,60
1.1.1.3 كوپ قاباتتى
كوپ پاتەرلى
تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىستارى
گا 295,00 445,80 754,40
1.1.2 قوعامدىق قۇرىلىس گا 401,0 553,00 746,00
1.1.3 ونەركاسىپتىك جانە كوممۋنالدىق-قويما قۇرىلىستارى
گا 1573,0 2575,0 3240,1
ونىڭ ىشىندە: گا
1.1.3.1 ونەركاسىپتىك قۇرىلىس گا 1451,0 2320,0 2790,0
1.1.3.2 كوممۋنالدىق قۇرىلىس گا 88,0 200,0 365,1
1.1.3.3 قويما قۇرىلىسى گا 34,0 55,0 85,0
1.1.4 كولىك, بايلانىس, ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالار
گا 1168,5 4388,5 4388,5
ونىڭ ىشىندە:
1.1.4.1 سىرتقى كولىك (تەمىر جول, اۆتوموبيل, وزەن, تەڭىز, اۋە جانە قۇبىر جەلىسى) جانە بايلانىس گا 946,5 1278,5 1278,5
1.1.4.2 ماگيسترالدى ينجەنەرلىك جەلىلەر مەن قۇرىلىستار
گا 222,0 3110,0 3110,0
1.1.5 ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار, ونىڭ ىشىندە گا - 410,0 410,0
1.1.5.1 ورماندار مەن ورمان-باقتار گا - 410,0 410,0
1.1.6 سۋ ايدىندارى مەن اكۆاتوريالار, ونىڭ ىشىندە گا 3927,0 5568,5 5568,5
1.1.6.1 وزەندەر, تابيعي جانە جاساندى سۋ ايدىندارى گا 327,0 1100,0 1100,0
1.1.6.2 سۋ قورعاۋ ايماقتارى گا 350,0 1210,0 1210,0
1.1.6.3 گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستار گا 3229,5 3229,5 3229,5
1.1.6.4 سۋ شارۋاشىلىعى قۇرىلىستارى گا 20,5 29,0 29,0
1.1.7 اۋىل شارۋاشىلىعى پايدالاناتىن گا 509,0 509,0 509,0
ونىڭ ىشىندە: گا
1.1.7.1 ەگىستىك جەرلەر گا 359,0 359,0 359,0
1.1.7.2 باقتار مەن جۇزىمدىكتەر گا 150,0 150,0 150,0
1.1.8 جالپى پايدالانۋداعى گا 1527,0 2031,0 2984,0
ونىڭ ىشىندە: گا
1.1.8.1 كوشەلەر, جولدار, وتكەلدەر گا 1421,0 1817,0 244 9,0
1.1.8.2 سۋ ايدىندارى, جاعاجايلار, جاعالاۋلار گا 23,0 51,0 97,0
1.1.8.3 ساياباقتار, گۇلزارلار, جەلەكجولدار گا 83,0 163,0 438,0
1.1.9 ارنايى ماقساتتاعى اۋماقتار گا 40,0 37,5 37,5
1.1.10 زيراتتاردىڭ اۋماقتارى گا 176,0 277,0 325,0
1.1.11 سانيتاريالىق-قورعاۋ اۋماقتارى گا 1896,0 3259,0 2875,0
1.1.12 رەزەرۆتىك , ونىڭ ىشىندە گا 3361